Muzeum Narodowe w Poznaniu posiada stałą kolekcję dzieł Jacka Malczewskiego, w tym monumentalną 'Polonię’. Obrazy prezentowane są w sali sztuki Młodej Polski. W muzeum odbywają się także wystawy czasowe, np. 'Idę w świat i trwam’ z lwowskich zbiorów. Bilety na wystawy stałe kosztują 20 zł (normalny), a we wtorki wstęp jest wolny. Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–18:00.
Spis treści
Kim był Jacek Malczewski i jakie związki łączyły go z Poznaniem?
Jacek Malczewski (1854–1929) należy do grona najwybitniejszych polskich malarzy symbolistycznych, stanowiąc kluczową postać Młodej Polski. Jego twórczość – przepełniona alegoriami, motywami patriotycznymi i mistycznymi autoportretami – wywarła ogromny wpływ na rodzimą sztukę. Związki artysty z Poznaniem są wielowymiarowe, a w ostatnich latach szczególnie widoczne dzięki cyklicznym ekspozycjom i ambitnym planom na przyszłość.
W Muzeum Narodowym w Poznaniu od listopada 2022 do 1 października 2026 prezentowano wystawę „Idę w świat i trwam”, na której pokazano 34 obrazy pochodzące z Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki. Obejmowała ona prace od najstarszego z 1877 roku do najmłodszego z 1926 roku, co umożliwiło prześledzenie ewolucji stylu malarza.
Współpraca poznańskiego muzeum z placówkami w Krakowie i Warszawie zaowocuje za cztery lata, licząc od 2026 roku, wielką wspólną wystawą dzieł Jacka Malczewskiego – to zapowiedź jednej z najważniejszych prezentacji jego dorobku w kraju. Współcześni artyści również sięgają po jego spuściznę: Lech Majewski zrealizował trzynastoczęściowy cykl wideoartów inspirowanych Malczewskim, wystawiany w Poznaniu od 26 lipca 2026 do 26 stycznia 2026 roku.
Regularnie organizowane ekspozycje i planowane projekty umacniają pozycję Poznania jako ośrodka promującego dziedzictwo jednego z największych polskich symbolistów.
Dzieła Jacka Malczewskiego w kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu
Stała ekspozycja Muzeum Narodowego w Poznaniu przechowuje jedną z cenniejszych regionalnych kolekcji twórczości Jacka Malczewskiego. W gmachu głównym przy Alei Marcinkowskiego, w sali sztuki Młodej Polski (poziom I), prezentowanych jest kilkanaście obrazów obrazujących ewolucję stylu artysty – od realistycznych początków po późny okres pełen mistycznych alegorii. Wśród najważniejszych dzieł znajduje się „Polonia” (ok. 1918) – monumentalne płótno olejne o wymiarach 120 × 200 cm, sygnowane u dołu po prawej „JM” z datą. To alegoryczna wizja zniewolonej ojczyzny, w której postać w białej szacie otaczają łańcuchy i żałobne symbole; obraz uważany jest za jeden z najsilniejszych patriotycznych akcentów w poznańskiej kolekcji. Obok niej eksponowany jest „Portret żony” (1890, sygn. „JMalczewski 1890” na odwrociu), ukazujący Marię Malczewską w gustownej sukni epoki, o ciepłej, intymnej aurze, oraz „Autoportret w zbroi” (1902, sygn. lewy dolny róg „JMalczewski 1902”) – dzieło, w którym malarz sportretował siebie pośród militarnych rekwizytów, tworząc metaforę artysty-rycerza. Kolekcję uzupełniają mniejsze formaty, jak „Śmierć Ellenai” (1883, sygn. na odwrociu) inspirowana „Królem Duchem” Słowackiego, czy „Chrystus w Emaus” (1911) z charakterystyczną dla Malczewskiego grą światła. Większość obrazów opatrzona jest sygnaturą (inicjałami lub pełnym nazwiskiem) i pieczęciami Muzeum Narodowego w Poznaniu (MNP) na odwrociu; daty powstania – od lat 80. XIX wieku po ostatnią dekadę życia – układają się w przegląd kluczowych etapów twórczości. Dla zwiedzających przygotowano opisy: przy każdym dziele plansza z tytułem, techniką (olej na płótnie, tempera na tekturze itp.) i numerem inwentarzowym. To właśnie w tej sali można zobaczyć „Polonię” – obraz od lat stanowiący centralny punkt ekspozycji, często wybierany przez przewodników jako wstęp do rozmowy o symbolice Malczewskiego.
Polonia – esencja narodowej tożsamości w zbiorach poznańskiego muzeum
W sali sztuki Młodej Polski Muzeum Narodowego w Poznaniu centralne miejsce zajmuje „Polonia” (ok. 1918) – obraz, który w twórczości Jacka Malczewskiego stanowi najpełniejsze artystyczne świadectwo patriotycznego bólu i nadziei. Monumentalne płótno (120 × 200 cm), sygnowane inicjałami „JM” z datą, przedstawia alegoryczną postać zniewolonej ojczyzny w białej szacie, spętanej łańcuchami i otoczonej żałobnymi symbolami. To nie tylko wizualne streszczenie narodowej tragedii rozbiorów, ale także uniwersalne przesłanie o niezłomności ducha – Malczewski, malując je u progu odzyskania niepodległości, tworzył dzieło łączące rozpacz z mesjanistyczną wiarą w odrodzenie. Dzięki sile wyrazu i umiejscowieniu w stałej ekspozycji „Polonia” pełni rolę kluczowego punktu odniesienia dla całej kolekcji – to właśnie tu widzowie najpełniej mogą odczytać, jak silnie malarz splatał osobistą symbolikę z losami narodu, czyniąc obraz jednym z najważniejszych nie tylko w swojej spuściźnie, ale i w dziejach polskiego malarstwa patriotycznego.
Zwiedzanie kolekcji Malczewskiego – godziny otwarcia, lokalizacja i dojazd
Muzeum Narodowe w Poznaniu mieści się w centrum miasta, przy Al. Marcinkowskiego 9, tuż obok Starego Rynku. Główny gmach jest otwarty od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–18:00(ostatnie wejście o 17:00). W poniedziałki muzeum jest nieczynne, podobnie jak w wybrane święta państwowe – przed wizytą warto sprawdzić oficjalną stronę instytucji, ponieważ godziny mogą ulec zmianie podczas wystaw czasowych lub modernizacji sal. Bilety na ekspozycję stałą (w tym sale Młodej Polski z obrazami Malczewskiego) kosztują 20 zł normalny i 13 zł ulgowy, a we wtorki wstęp na wystawy stałe jest wolny.
Do muzeum najwygodniej dotrzeć komunikacją miejską: tramwaje linii 5, 8, 13, 14, 16, 18 i 20 zatrzymują się na przystanku „Muzeum Narodowe”(kierunek: Rondo Kaponiera lub Górczyn). Dla przyjezdnych pociągiem – z dworca PKP Poznań Główny dystans pieszy wynosi około 15 minut przez ulicę Roosevelta i aleję Marcinkowskiego. Osoby podróżujące samochodem mogą skorzystać z płatnych parkingów w okolicy (np. przy ulicy Kościuszki lub parkingu podziemnego na placu Wolności). Alternatywnie – rowerem: wzdłuż alei stoją stojaki, a system Poznańskiego Roweru Miejskiego ma stację naprzeciwko gmachu. Wszystkie sale są dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (windy, szerokie przejścia).
Najczęściej zadawane pytania o Malczewskim w Poznaniu (FAQ)
Czy Jacek Malczewski ma prace w Muzeum Narodowym w Poznaniu? Tak, Muzeum Narodowe w Poznaniu posiada stałą kolekcję dzieł Jacka Malczewskiego, eksponowaną w sali sztuki Młodej Polski. Znajdują się tam m.in. monumentalna Polonia(ok. 1918), Portret żony(1890) i Autoportret w zbroi(1902). W listopadzie 2022 muzeum gościło aż 34 dzieła z Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki na wystawie „Idę w świat i trwam” – od najstarszego obrazu z 1877 roku po najmłodszy z 1926. Ekspozycja ta trwała do 1 października 2026 roku, a jej sukces (wcześniej wystawę Józefa Chełmońskiego obejrzało 120 tys. osób w Poznaniu i 208 tys. w Warszawie) potwierdza, że zainteresowanie Malczewskim w stolicy Wielkopolski jest ogromne. Stałe obrazy można oglądać w godzinach otwarcia muzeum (wt.–nd., 10:00–18:00, wtorki – wstęp wolny na wystawy stałe).
Czy Lech Majewski adaptował twórczość Jacka Malczewskiego? Tak, reżyser i artysta Lech Majewski stworzył 13-częściowy cykl wideoartów inspirowanych twórczością Jacka Malczewskiego. Instalacje te były prezentowane w Muzeum Narodowym w Poznaniu od 26 lipca 2026 do 26 stycznia 2026 roku. Majewski sięga w nich po symbolikę i nastrój malarstwa Malczewskiego – przekształca je w wieloekranowe, poetyckie kompozycje wideo, łączące nowoczesną technologię z duchowością przełomu XIX i XX wieku. Ekspozycja ta była jedyną w swoim rodzaju okazją, by zobaczyć, jak współczesny twórca reinterpretuje wizje autora Polonii– warto śledzić zapowiedzi muzeum, ponieważ podobne projekty mogą być w przyszłości powtarzane.
Lech Majewski a dziedzictwo Malczewskiego – artystyczny dialog
Związek Lecha Majewskiego z twórczością Jacka Malczewskiego sięga głębiej niż pojedyncza inspiracja – to prawdziwy dialog artystyczny, w którym współczesny reżyser i artysta wizualny przekształca malarskie wizje symbolisty w język nowych mediów. Jego 13-częściowy cykl wideoartów, prezentowany w Muzeum Narodowym w Poznaniu od 26 lipca 2026 do 26 stycznia 2026 roku, nie jest zwykłą ilustracją obrazów Malczewskiego; Majewski sięga po charakterystyczne motywy – eteryczne postaci, melancholijne pejzaże, alegorie losu i cierpienia – i osadza je w wieloekranowych, poetyckich kompozycjach. Każda część cyklu to osobna medytacja nad symboliką znaną z takich dzieł jak Polonia czy Autoportret w zbroi, ale przeniesioną w czasoprzestrzeń ruchomego obrazu, dźwięku i światła. Majewski nie kopiuje – reinterpretuje: łączy duchowość przełomu XIX i XX wieku z wrażliwością współczesnego widza, tworząc pomost między epokami. Dla Poznania, gdzie muzeum przechowuje stałą kolekcję prac Malczewskiego, ta wystawa była wyjątkową okazją do zobaczenia, jak dziedzictwo artysty wciąż pobudza wyobraźnię twórców. Instalacje Majewskiego, dostępne w bezpośrednim sąsiedztwie oryginalnych obrazów, tworzyły rodzaj dialogu w przestrzeni – starych olejnych płócien i nowoczesnych ekranów, malarskiej faktury i cyfrowej projekcji. To właśnie w tym napięciu między tradycją a awangardą tkwi sedno artystycznego dialogu: Malczewski nie jest zamkniętym muzealnym eksponatem, ale żywym źródłem inspiracji, które potrafi przemówić do dzisiejszych odbiorców za pośrednictwem współczesnego medium. Dla lokalnej sceny kulturalnej była to też ważna lekcja – że dziedzictwo narodowego malarza może na nowo ożyć poza ramami obrazów, wciągając w swoją symbolikę nawet tych, którzy dotąd nie sięgali po jego twórczość.
Porównanie kolekcji Malczewskiego – Muzeum Narodowe w Poznaniu na tle instytucji krajowych
Aspekt / Muzeum
Muzeum Narodowe w Poznaniu
Muzeum Narodowe w Krakowie
Muzeum Narodowe w Warszawie
Zbiór stały
Około kilkunastu płócien w sali sztuki Młodej Polski, w tym kultowa Polonia(ok. 1918), Portret żony(1890) i Autoportret w zbroi(1902).
Jedna z największych kolekcji w kraju – ok. 40 obrazów (m.in.Melancholia, Błędne koło), obejmująca cały przekrój twórczości.
Obszerny wybór prac ze wszystkich okresów (kilkadziesiąt obiektów), często wypożyczany na wystawy czasowe.
Specjalne ekspozycje
W 2022–2026 gościł 34 dzieła z Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki – wystawa „Idę w świat i trwam”, od najstarszego obrazu z 1877 po najmłodszy z 1926.
Regularnie organizuje monograficzne wystawy (np. w 2022 roku retrospektywa Malczewskiego z okazji 150-lecia artysty).
W marcu–lipcu 2026 przyciągnął 208 tys. zwiedzających na wystawę Chełmońskiego (dla porównania w Poznaniu – 120 tys.); plany wspólnej wystawy Malczewskiego za ok. 4 lata.
Nowoczesny kontekst
Jako jedyne muzeum zaprezentowało 13-częściowy cykl wideoartów Lecha Majewskiego inspirowanych Malczewskim (26.07.2026–26.01.2026).
Kładzie nacisk na edukację i digitalizację zbiorów, ale nie realizował podobnego projektu z wideoartem.
Dysponuje nowoczesną salą projekcyjną, jednak brak bezpośredniego dialogu ruchomego obrazu z malarstwem Malczewskiego.
Poznańska kolekcja Malczewskiego, choć mniejsza liczebnie od zbiorów krakowskich i warszawskich, wyróżnia się oryginalnym podejściem do ekspozycji. Muzeum Narodowe w Poznaniu sięga po unikatowe rozwiązania – od czasowych wystaw lwowskich dzieł (34 obrazy w 2022–2026) po współczesne interpretacje Lecha Majewskiego. To właśnie ten dialog między tradycją a awangardą sprawia, że wizyta w Poznaniu daje coś więcej niż standardowy przegląd twórczości: pozwala zobaczyć, jak malarstwo Malczewskiego żyje dalej w nowych mediach i narracjach. W porównaniu z Krakowem (bogatszym w liczbę płócien) i Warszawą (gromadzącą tłumy na dużych wystawach), Poznań stawia na kameralność i konceptualną świeżość – co przyciąga zarówno koneserów, jak i poszukiwaczy nietuzinkowych doświadczeń.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje wstęp do Muzeum Narodowego w Poznaniu?
Bilety na wystawy stałe kosztują 20 zł normalny i 13 zł ulgowy. We wtorki wstęp na wystawy stałe jest wolny.
Co zobaczyć w muzeum narodowym w Poznaniu?
W Muzeum Narodowym w Poznaniu można zobaczyć stałą kolekcję Jacka Malczewskiego, w tym 'Polonię’, 'Portret żony’ i 'Autoportret w zbroi’. Ekspozycja znajduje się w sali sztuki Młodej Polski.
Kiedy muzeum narodowe w Poznaniu jest za darmo?
We wtorki wstęp na wystawy stałe Muzeum Narodowego w Poznaniu jest wolny.
